Seinvlaggen aan boord van 's lands vloot
Of hoe het heil van het vaderland af kon hangen van een degelijk seinsysteem
In ons moderne tijdperk van telecommunicatie is het moeilijk voor te stellen hoe in vroeger eeuwen de schepen van 's lands vloot contact met elkaar hielden. Of het nu gaat om het varen in vredes- of oorlogstijd: de schepen dienden met elkaar te communiceren om goed in eskader of convooi te kunnen functioneren. Men communiceerde door middel van vlaggen, het afvuren van kanonschoten of het wisselen van fluitsignalen. In het pikkedonker of tijdens een zeeslag, wanneer het verband verloren raakte, kon er van alles misgaan met de onderlinge communicatie: kanonvuur, brand en kruitdampen kon de blik op de uitgehangen seinen verduisteren. Nauwkeurig moesten de kaderleden dan ook kennisnemen van de seinboeken, waarin het systeem van seinvlaggen was geüniformeerd voor de hele vloot.
Deze seinboeken bestaan er in verschillende edities, die telkens werden aangepast en gemoderniseerd. Tegelijkertijd moest er uiterst omzichtig mee worden omgesprongen: alleen diegenen mochten er kennis van nemen voor wie het onherroepelijk nodig was om dit te weten. Zag een kapitein zich genoodzaakt zijn schip over te geven, dan moest hij voordien zijn seinboek, zwaar gemaakt met ballast, naar de bodem van de zee sturen!
Met vlag en wimpel
Bijgaand boek dateert uit 1791 en is uitsluitend bedoeld voor oorlogsschepen, dus niet voor die van de koopvaardij. Van alles komt aan bod: seinen als men voor anker ligt en seinen wanneer men onder zeil is. Seinen om naar een krijgsraad te komen of een bevel te ontvangen, seinen om schade of ongeval kenbaar te maken. Vervolgens hoe het eskader op zee in goede orde geformeerd te houden en tenslotte: seinen voor, tijdens en na het vlootgevecht.
Het boek vermeldt maar liefst 800 verschillende bevelen, die werden gegeven met een systeem van vlaggen en wimpels. Uit de combinatie van vlaggen en wimpels leidde men dan het nummer af van de instructie die bedoeld was. Zolang het rustig en helder was, slaagde men daarin met vlag en wimpel. Maar in het heetst van de strijd is het lot van de vloot aan deze onzekere factoren toevertrouwd geweest.
Jan Hendrik van Kinsbergen, Generale zeinen voor een vloot of esquader oorlog-schepen.
Gerard Hulst van Keulen, Amsteldam, 1791. - ongepag., folio 6812 D 3
Meer details over dit boek...
Geen auteursrecht