James Cook
Reize rondom de waereld
Een belangrijk en geliefd genre in vroeger eeuwen was het reisverhaal. Dat was immers de enige manier waarop men kennis kon maken met de wereld achter de horizon. En ontdekkingsreizigers genoeg. Avonturiers die erop uit trokken om nieuwe gebieden te ontdekken, nieuwe volken te bekijken en uit te zoeken hoe de wereld nu precies in elkaar stak.
James Cook
Eén van die ontdekkingsreizigers was James Cook (1728-1779), de Britse zeevaarder en cartograaf die drie reizen maakte naar de Stille Oceaan om te onderzoeken of eerdere ontdekkingsreizigers het bij het rechte eind gehad hadden en of het zuidelijke continent Terra Australis nou wel of niet bestond. Tijdens zijn reizen deed Cook belangwekkende ontdekkingen. Zo bracht hij het al eerder ontdekte Nieuw-Zeeland in kaart en maakte duidelijk dat het uit twee delen bestond. Hij verkende de kust van Australië, ontdekte tijdens een latere reis Nieuw-Caledonië en toonde onomstotelijk aan dat er geen continent verder naar het zuiden lag. Tijdens zijn derde expeditie werd hij op Hawaï na een ruzie over diefstal door de inboorlingen vermoord.
Uitgave van de Reizen
Er bestond een grote belangstelling voor de verhalen van de reizen van Cook en al snel verschenen de eerste boeken waarin over zijn avonturen verteld werd. Al in 1774 verscheen de eerste Nederlandse vertaling hiervan. Een dertiendelige uitgave werd geproduceerd door gerenommeerde uitgevers in drie steden: de Leidenaren Jan Honkoop (werkzaam:1779-1803) en Abraham (II) Honkoop (werkzaam: 1773-1803), de Amsterdammer Johannes Allart (werkzaam: 1773-1811) en de Hagenaar Isaac van Cleef (werkzaam: 1778-1803). Het werk geeft in dagboekvorm een uitgebreide beschrijving van de wederwaardigheden van Cook en zijn bemanning tussen 1768 en 1780 - want na zijn dood zette zijn opvolger het verslag voort.
Het werk is vertaald door Jan D. Pasteur (1753-1804), een Nederlands politicus tijdens de Bataafse Republiek die naast zijn politieke werk tijd vond zelf boeken te schrijven en er nog veel meer te vertalen, waaronder deze 13-delige uitgave van de reizen van James Cook. Het boek leest als een avonturenroman. Ook de inleiding over het leven van Cook, en vooral diens dood, laat niets aan de verbeelding over (dl. 1, p. 54-55). Tot in detail wordt beschreven hoe de 'Indianen' de grote man velden met een speer en hem vervolgens onder water hielden en ten slotte 'met een barbaarsch vermaak hunnen waraak op het ontzielde lijk bot vierden'. Ook in het werk zelf staat een verslag over zijn dood, met allerlei nuances en opmerkingen in de voetnoten (dl. 12, p. 71-75), gevolgd door een biografie. Al met al is het nog steeds een lezenswaardig verslag over drie bijzondere reizen. De dertien tekstedelen gaan vergezeld van een platenatlas.
James Cook, Reize rondom de waereld.
Vertaald door J.D. Pasteur. Leiden, Amsterdam, en Den Haag, : Honkoop, Allart en Van Cleef, 1799-1803. 15 dln + Atlas.
Meer details over dit boek...
Geen auteursrecht